04.02.2011 tarihinde Resmi Gazete’ de yayınlanan Yeni Borçlar Kanunu 1 Temmuz 2012 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Yeni Kanun, köklü değişiklikler nedeniyle güncel hayatın büyük bir kısmını yeniden düzenlemektedir. Yeni düzenlemeler sözleşme taraflarına ve özellikle bankalara önemli yükümlülükler getirmektedir. Yüzlerce maddesi değişen Borçlar Kanunu ile ilgili olarak makalemizde uygulamada sıkça karşılaşılacak değişikliklere yer vermekteyiz.

 

Elektronik İmza

 

Güvenli elektronik imza el yazısıyla atılmış imza ile eş değer kabul edilmiştir.

 

Kusursuz Sorumluluk Halleri

 

Adam çalıştıranın sorumluluğu kusursuz sorumluluk halleri kapsamında ağırlaştırılmıştır. Dikkat ve itinada bulunulmuş olunsa bile zararın vukuuna mani olunamayacağı kanıtlansa bile sorumluluk ortadan kalmayacaktır. 

 

İntifa ve oturma hakkı sahipleri binanın bakımındaki eksikliklerden doğan zararlardan malikle birlikte müteselsilen sorumlu olacaklardır. Binanın yapımındaki eksiklikler yine yapı malikinin münferit sorumluluğundadır. 

 

Tehlike sorumluluğu yeni kanunda ilk kez düzenlenmektedir. Bu düzenleme ile önemli ölçüde tehlike arz eden bir işletmenin faaliyetinden zarar doğduğu takdirde bu zarardan işletme sahibi ve varsa işleten müteselsilen sorumlu olacaktır. Faaliyet yasal olsa dahi tazminat talep edilebilecektir.

 

Zaman Aşımı

 

Haksız fiile dayalı tazminat istemlerinde 1 yıl olarak uygulanan zaman aşımı süresi 2 yıl olarak değiştirilmiştir. Zarar gören zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren 2 yıl içinde tazminat isteminde bulunabilecektir.

 

Tazminat yükümlüsü, zarar görenin zararının tamamını ödedikten sonra ve birlikte sorumlu olunan kişinin öğrenildiği tarihten itibaren 2 yıl içerisinde ve her halde tazminatın tamamının ödendiği tarihten itibaren 10 yıl içerisinde rücu edebilecektir. Böylelikle rücu isteminde zamanaşımı yeni kanunda düzenlenmiştir.

 

Ayıp nedeniyle alıcının başvurabileceği yollar için zamanaşımı süreleri 1 yıldan 2 yıla çıkarılmıştır.

 

Faiz

 

Faiz oranı sözleşme ile serbestçe belirlenebilmektedir. Ancak sözleşme ile belirlenen faiz, mevzuata göre belirlenen faiz oranın %50’sinden (temerrüt faizinde %100’ ünden) daha fazla olamayacaktır. Bu düzenleme ile borçlu fahiş faiz ödemelerinden korunmaktadır. 

 

İbra

 

İşçinin işverenden alacağına ilişkin ibra sözleşmesinin yazılı olması, ibra tarihi itibarıyla sözleşmenin  sona ermesinden başlayarak en az bir aylık sürenin geçmiş bulunması, ibra konusu alacağın türünün ve miktarının açıkça belirtilmesi, ödemenin hak tutarına nazaran noksansız ve banka aracılığıyla yapılması şarttır. Bu unsurları taşımayan ibra sözleşmeleri veya ibraname kesin olarak hükümsüzdür. 

 

Yeni kanun ile ibra sözleşmesi tanımlanmış olup, borcu doğuran işlem bir şekle bağlı olsa dahi borcu kısmen veya tamamen ortadan kaldıran ibra sözleşmesi şekle bağlı kalınmadan yapılabilecektir.

 

Satım Sözleşmeleri

 

Taşınır satışlarında zilyetliğin devri, taşınmaz satışlarında ise tescile kadar yarar ve hasar satıcıya ait olacaktır. Eski düzenleme akdin kurulması anına kadar süre belirlemekte idi.

 

Alıcının zilyetliği devralmada temerrüde düşmesi durumunda yarar ve hasar alıcıya geçecektir.

 

Satıcı alıcının isteği üzerine satılanı ifa yerinden başka bir yere gönderirse, yarar ve hasar, satılanın taşıyıcıya teslim edildiği anda alıcıya geçecektir.

 

Kira Sözleşmeleri

 

Kiraya veren aksi kararlaştırılmamış ise kiralanana zorunlu olarak sigorta yaptıracaktır.

 

6570 Sayılı Gayrimenkul Kiraları Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. Bu nedenle Yeni Kanunda bu kanuna karşılık gelen önemli değişiklikler yapılmıştır.

 

Kiracı, sözleşme süresine veya fesih dönemine uymaksızın kiralananı geri verdiği takdirde, kira sözleşmesinden doğan borçları, kiralananın benzer koşullarla kiraya verilebileceği makul bir süre için devam eder. Kiracının bu sürenin geçmesinden önce kiraya verenden kabul etmesi beklenebilecek, ödeme gücüne sahip ve kira ilişkisini devralmaya hazır yeni bir kiracı bulması hâlinde, kiracının kira sözleşmesinden doğan borçları sona erer. 

 

Kira bedelinin süresinde ödenmemesi durumunda diğer ay kira bedellerinin muacceliyeti şartı ve cezai şart maddeleri geçersiz sayılmıştır.

 

Depozito (en fazla 3 aylık kira bedeli) artık kiralayana değil Banka’ ya yatırılacaktır.

 

Sözleşmede kira bedeli yabancı para olarak kararlaştırılmışsa, beş yıl geçmedikçe kira bedelinde değişiklik yapılamaz.

 

Kiralayan 2 ay üst üste kira bedelini ödemeyen kiracıya ihtar gönderdikten sonra ödeme alamazsa bu durum tahliye nedeni olacaktır.

 

 

Kefalet Sözleşmesi

 

Yeni Kanun kefalet sözleşmesi ile ilgili önemli değişiklikler yapmış ve sözleşmeyi yeniden tanımlamıştır. Bu tanıma göre sözleşme, yazılı usulde kefilin sorumlu olduğu azami bedel ve tarih belirtilerek yapılmalı, müteselsil kefil ise bu durumu tanımlayan bir metin el yazısı ile yazılmalıdır. Sözleşmeye sonradan eklenecek kefilin sorumluluğunu arttıracak maddeler uyulmadıkça geçerli olmayacaktır. Gerçek kişi eşin kefil olması halinde diğer eşin yazılı rızasının bulunması şarttır. Rıza sözleşmenin kurulmasından önce veya sırasında gösterilebilir.

 

Kefalet sözleşmesi uzatılmadıkça veya yeniden kefil olunmadıkça 10 yıl süre ile sınırlandırılmıştır.

 

Yeni Borçlar Kanunu’nun kefalet sözleşmesine ilişkin hükümlerinin özellikle eşin rızasının alınması zorunluluğu uygulamada zorluklar yaşatmakta, şirketlerin karar alma süreçlerini engellemektedir. Kanunun bazı maddeleri işlem kolaylığı açısından revize edilmelidir.