Her şirketin iki organizasyon şeması vardır:

Resmi olanı duvarlarda asılıdır. Diğeri ise organizasyon içindeki kişilerin her gün yaşadığı gerçek iletişimi gösterir.

 

Harold Geneen

 

Organizasyon şeması bir firmadaki fonksiyonel ve hiyerarşik işleyiş yapısını ortaya koyan klasik ve görsel bir araçtır. Firma yapısındaki tüm unsurlar, bu unsurların yöneticileri ve bu yapı içinde çalışan tüm kişilerin birbirleriyle olan bağıntısını gözler önüne sererek görev tanımlarına ışık tutar. Bu büyük labirentin içinde ismimizi bir kutucuğun içinde görünce birçoğumuz kendimizi mutlu ve önemli hissederiz. En önemlisi, kime rapor vereceğimizi kimden rapor alacağımızı bilmek birçok belirsizliği ortadan kaldırır.

 

Oysa gerçek hayat çok başkadır. Yöneticinin otokratik veya demokratik bir yönetici yapısına sahip olduğunu bu “fotoğraf albümünden” anlamak olanaksızdır. Daha kötüsü pek çok işletmede kişiler arasındaki gerçek ilişkiler, iyi veya kötü anlamda, burada yazılan durumdan çok başkadır. Çizgilerin ucundaki oklar, bizleri, içimizi dökeceğimiz ya da önerilerimizi götüreceğimiz bambaşka kutuların kapısına götürür. 

 

Departman yöneticileri organizasyon içinde yürütülen işlerin tamamını ve resmin bütününü görmekten ziyade kendi alanına giren konulara odaklanmayı diğer bölümlerle bir etkileşim içinde olmayı pek istemezler. Bir anlamda kendilerini ve ekibini izole edip diğer bölümlerle arasına kalın bir duvar örer. Şüphesiz bu noktaya gelen bir organizasyon için en büyük zorluk ise farklı departmanların bu çabasını armonize etmek ve ahengi sağlamaktır.

 

Tüm bu sorunların çözümü ise müşteri odaklı bir işletme için çok açıktır: Organizasyon şemaları otoriteyi göstermekten çok operasyonu göstermelidir. Süreç odaklı olmalıdır. Birden fazla fonksiyonel bölümü kapsayacak şekilde müşteriye ulaşacak iş süreçlerini doğal bir iş akışı halinde sıralamalıdır. Kısaca organizasyon içindeki tüm departmanlar ve dolayısıyla tüm çalışanlar bu süreç boyunca sıra kendilerine geldiğinde meydana getirdikleri ürün ve hizmette kendi sorumluluğuna giren görevleri ve müşterinin beklentisini iliklerine kadar hissetmelidir. Müşterinin bir anlamda organizasyon şemasının her halkasında saygın ve vazgeçilmez bir yeri olmalıdır. 

 

Süreç Tasarımı için Küçük bir İpucu

 

Aslında müşteri odaklı süreç tasarımı için müşterimiz çoğunlukla bize bir ipucu verir. Müşterilerimiz organizasyonumuzun performansını dört temel gösterge ile mercek altına alır.  Bunlar;

 

a) Sunulan ürün veya hizmetin etkin bir şekilde ve en uygun maliyetle meydana getirilmesi

 

b) Çok geniş bir müşteri portföyü içinde çok çeşitliliğin yönetilmesi

 

c) Kalite seviyesinin sözleşme üzerinde yazılan normlara ya da reklamlarda verilen vaatlere uygunluğu

 

d) Organizasyonun müşteri isteklerine gösterdiği reaksiyon zamanı ve hız.

 

Maalesef müşteri açısından bu dört temel boyutun mükemmel bir şekilde aynı anda elde edilmesi mümkün değildir. Eğer müşterimiz çok yüksek bir kaliteyi çok kısa bir zaman içinde bizden istiyorsa ürün veya hizmetin yüksek fiyatına razı olmak zorunda kalır. Ya da çok düşük bir fiyatla ve çok hızlı bir şekilde bir siparişin yerine getirilmesini bekliyorsa büyük bir kalite riskini göğüslemek zorunda kalabilir.  Özetle, rekabette bir fiyat avantajı elde etmek isterken diğer üç performans boyutundan birisi risk altına girebilir.

 

Akıllı bir şirket bu dört temel boyutu esas alarak süreçlerini oluşturmak zorundadır. Bu aslında tam bir stratejik tercih meselesidir. Hedef kitlesini bu strateji doğrultusunda oluşturmalı ve oluşturduğu bu kitlenin beklentilerini organizasyon şeması dahil tüm iç süreçlerine yansıtmalıdır.

 

Farklı Bir Yaklaşım Organigraf

 

Klasik organizasyon şemalarının bu yetersizliği karşısında ilk defa Henry Mintzberg ve Ludo Van der Heyden tarafından tasarlanan “Organigraf“ şeması bir işletmenin nasıl çalıştığının gerçek resmidir. Kişiler, ürünler ve bilgiler arasındaki kritik etkileşimi ortaya çıkartır. Firmadaki ilişkilerin, ürünlerin, rekabet fırsatlarının ve başka bir yerde karşınıza doğrudan çıkmayacak başka önemli detayların üst yöneticiler tarafından fark edilmelerine yardımcı olur. Firmanın genel süreç haritasını görsel bir şekilde ortaya koyar.

 

İş hayatı çok hızlı değişiyor. Firmaların bu değişime uyum sağlamasını kolaylaştıran yeni yönetim ve organizasyon modelleri geliştiriliyor. Bu çağın gereği olarak artık sadece kişileri ve pozisyonları göreceğimiz geleneksel organizasyon şemaları yerine insan ilişkilerini, bilgiyi, en önemlisi müşteriyi ve müşteriye giden yoldaki tüm süreçleri görebileceğimiz dinamik organizasyon şemalarını kullanmalıyız. Müşterimizin varlığını attığımız her adımda ve aldığımız her kararda gerçek anlamda içimizde hissetmeliyiz.