Ugur.Urkut@oerlikon.com
Uğur Urkut
Uğur Urkut
Verimlilik
Verimlilik tesadüfen olmaz. Verimlilik her zaman mükemmelliğe, akılcı planlamaya ve bir konuya odaklanmaya olan köklü bir bağlılığın sonucudur.
- Paul J. Meyer
Verimlilik kavramı üretim işletmelerinin rekabetçiliğini etkileyen en hayati kavramlardan birisidir. Buna rağmen bu kavramın doğru anlaşılmadığını, başka kavramlarla karıştırıldığını ve uygun yöntemlerle ölçülmediğini gözlemlemekteyiz. Benden genç arkadaşların biraz merak edip araştırması için benden de eskilerin deyimiyle “ağyarını mani, efradını cami” bir tanım üzerinde olmaya çalışacağım.
Önce biraz ilgisiz kavramları ayıklayalım. Yapılan en büyük hata üretim miktarı arttıkça o işletmenin verimli olacağı yanılgısıdır.
Bu her zaman doğru değildir. Çünkü, yanlış pazarlar için yanlış ürünü üretmeye çalışan firmalar için ölçek ekonomisine yakalamak kedinin kuyruğunu kovalaması gibi bir şeydir. Daha da önemlisi, olması gereken standartlarla ve sektördeki rakiplerle kıyaslanmadıkça ya da geçmişteki bir zamana göre bugüne ait bir karşılaştırılma yapılmadıkça o işletmenin verimli olup olmadığı hakkında bir kanaate de ulaşamayız.
Tanım olarak verimlilik, bir üretim sürecinde, üretilen ürün ve hizmetlerle tüketilen kaynaklar arasındaki ilişkiye vurgu yapar. İşgücü, sermaye, malzeme ve enerji gibi girdilerle ne kadarlık bir çıktı (ürün veya hizmet) elde edilebileceğini gösterir. Bu tanımdan hareketle verimlilikle ilgili bilmemiz gereken ilk şey kaynakları doğru kullanmak, minimum girdiyle olabilecek maksimum çıktıyı elde etmektir. Birkaç dönüm tarlada buğday hasadı yapmak için biçerdöver alan bir çiftçi, ayda birkaç saat kullanacağı bir makineye yatırım yapan sanayici bu anlamda tamamen verimsizdir.
Öte yandan, bir işletmede yaratılan değerle verimlilik arasında çok yakın bir ilişki vardır. Yani, yüksek bir verimliliğe ulaşmak için operasyonel süreçlerin sonucunda meydana gelen ürün ve hizmetlere (çıktıya) bir değer katmak gerekir.
Bir işletmede verimsizliğe neden olan faktörleri şöyle sıralayabiliriz;
• Üst yönetimin verimlilik ve toplam kalite konularını anlamaması, bu konuda gösterilen çabalara destek olmaması,
• Ürün tasarımının ve süreç yönetiminin çok yetersiz olması
• Tesis, makine ve ekipmanlara teknolojik bir yatırım yapabilecek sermayenin olmaması,
• Yetişmiş, güvenilir ve yetenekli işgücünün olmaması
• Çalışanların eğitimi için yetersiz bütçe ayrılması
• Finansal denetimlerin yapılmaması ve önlemlerin alınmaması
• Organizasyon içi iletişimin zayıf olması
• Çok kötü bir bilişim altyapısı ve veritabanı
• İş etiğinin olmaması
Verimlik ile İlgili Kavram Karmaşası
Verimlilikle karıştırılan kavramların başında etkinlik ve etkenlik gelir. Etkinlik bir “işi doğru yapmak” anlamına gelirken etkenlik ise “doğru işi yapmak” anlamında değerlendirilir. Etkinlik kapasite kullanımı gibi kaynakların kullanımı ile ilgilidir. Bir üretim işletmesi için de hedeflenen de bu değil midir? İstenen operasyonu yapmak için en az kaynağı kullanmak. Ancak bundan daha da önemlisi sayısallaştırılması zor bir kavram olan etkenliktir. Müşteri açısından yaratılan değeri gösteren etkenlik, sürecin en sonunda yer alan odaklanan pazarı ve müşteriyi gösterir.
Bu durumda bir işi doğru bir makineyle ve uygun süreçlerle yapıyor olmak da yetmez. Doğru işi buluyor olmak gerekir… doğru ürünü, doğru müşteriyi, doğru pazarı. Aksi halde bir servet ödediğimiz bir üretim tezgahı yanlış bir işi, yanlış bir fiyatla “çok verimli” bir şekilde üretiyor olabilir.
Verimlilik İçin Gerekli Unsurlar
Verimlilik için hedeflenecek birinci amaç işletmenin insan kaynağının niteliği ve bu niteliğin sürekli olarak geliştirilmesi olmalıdır. Okullar olabilecek en nitelikli öğrencileri yetiştirilmelidir. Firmalar en yüksek emek verimliliğine ulaşabilmek adına kendi alanlarında en iyileri işe alabilmeli, en yetenekli insanlarla çalışabilmeli ve gelişimleri için her türlü özveriyi gösterebilmelidir. Bu cesarete sahip olamayan bir firmanın sektöründe inovatif, yaratıcı ve global bir oyuncu olması imkansızdır. Kanımca bu durum önümüzdeki en büyük engeldir.
Diğer bir nokta ise işletmede akılcı stratejik hedeflerin konulması, bunların ölçülmesi ve sürekli iyileştirme prensibi içinde daima iyiye doğru geliştirilmesidir. Operasyonların ve süreçlerin ölçülmediği işletmelerde sorunların tanımının yapılması, problemlerin çözülmesi ve karar alınması oldukça zordur. “El terazi göz mizan” bir yaklaşım ise günümüzün nanoteknolojik iş dünyasının hassas dijital terazisinde doğru bir ölçüm yöntemi olmayacaktır.
Verimlilik ve Yüksek Kar
Temel olarak bir firmanın karlılığını artırmanın iki yolu vardır. Birincisi satışları ya da satış fiyatını artırmak ikincisiyse verimlilik yoluyla maliyetleri azaltmaktır.
Firmaların girdileri için tedarikçilerine ve çalışanlarına ne ödediği, çıktıları için müşterilerinden ne aldığı ulaşacağı kar marjını doğrudan etkiler. Verimliliği düşük bir firma tesadüfen dönemsel olarak büyük bir satış hacmine ulaşsa bile uzun vadede operasyonel süreçlerini iyileştirmedikçe yüksek karlılığını sürdüremez.
Ekonomik sınırların kalktığı bir dünyada bu kadar kapasite fazlası varken, firmalar kıyasıya bir rekabet ortamındayken ürününüzü satabilecek müşteriyi bulabilmek ve uygun fiyatı koruyabilmek çok da kolay değil. Bu durumda yüksek karlılık için geriye tek bir yol kalıyor; o da verimli olmak. Özellikle, belli bir üretim tecrübesine ve müşteri portföyüne sahip işletmeler için verimlilik konusu çok daha önemlidir. Yıllar içinde fiyatları erozyona uğramış, stratejik doğrultusunu kaybetmiş, hantal ve amaçsız firmaların silkelenerek doğru konulara odaklanması, “daha azla daha fazlayı nasıl yaparız” diye düşünerek gereksiz unsurlarını tırpanlanması gerekir.
Son söz: Yapılmaması gereken işleri yüksek bir verimlilikle
yapmak anlamsızdır.
4766 kez okundu
YAZARIN DİĞER HABERLERİ
Toplam Kalite Yönetimi
Kalite herkesin sorumluluğundadır. Edwards Deming 1763 yılında James Watt’ın buhar makinesini bulmasından sonra neredeyse iki yüzyıl çok da fazla düşün&uu DEVAMI...
Kalite herkesin sorumluluğundadır. Edwards Deming 1763 yılında James Watt’ın buhar makinesini bulmasından sonra neredeyse iki yüzyıl çok da fazla düşün&uu DEVAMI...
Çalışan Devir Oranı Firmaların Kaybettiği Değerlerin Yüksek Maliyeti
Çalışanlarınızı öyle iyi eğitin ki işten ayrılabilsinler. Öyle iyi davranın ki ayrılmak istemesinler. Richard Branson Günümüzde f DEVAMI...
Çalışanlarınızı öyle iyi eğitin ki işten ayrılabilsinler. Öyle iyi davranın ki ayrılmak istemesinler. Richard Branson Günümüzde f DEVAMI...
Süreçlerle Yönetim Organizasyon Şemanızda Müşterinize Bir Yer Ayırın
Her şirketin iki organizasyon şeması vardır: Resmi olanı duvarlarda asılıdır. Diğeri ise organizasyon içindeki kişilerin her gün yaşadığı gerçek iletişimi gösterir. DEVAMI...
Her şirketin iki organizasyon şeması vardır: Resmi olanı duvarlarda asılıdır. Diğeri ise organizasyon içindeki kişilerin her gün yaşadığı gerçek iletişimi gösterir. DEVAMI...
Verimlilik
Verimlilik tesadüfen olmaz. Verimlilik her zaman mükemmelliğe, akılcı planlamaya ve bir konuya odaklanmaya olan köklü bir bağlılığın sonucudur. - Paul J. Meyer DEVAMI...
Verimlilik tesadüfen olmaz. Verimlilik her zaman mükemmelliğe, akılcı planlamaya ve bir konuya odaklanmaya olan köklü bir bağlılığın sonucudur. - Paul J. Meyer DEVAMI...
Fabrika Yerleşim Planı Labirentin içinde Koşuşturan İnsanlar
“Tüm kalite iyileştirmeleri tasarımın, imalatın, yerleşim planlarının, süreçlerin ve prosedürlerin sadeleştirilmesiyle başarılır”. Tom Peters DEVAMI...
“Tüm kalite iyileştirmeleri tasarımın, imalatın, yerleşim planlarının, süreçlerin ve prosedürlerin sadeleştirilmesiyle başarılır”. Tom Peters DEVAMI...
SEKTÖREL HABERLER
Türkiye’nin Makinecileri’nin İlkbahar Maratonu Başladı
Türkiye’nin Makinecileri, küresel makine sanayiinin kalbinin attığı Almanya’da artan yoğun tanıtım ve iş birliği atağına Mayıs’ta da devam edecek. Turkish Machinery markasıyla dünya vitrinine çıkan Maki DEVAMI...
Türkiye’nin Makinecileri, küresel makine sanayiinin kalbinin attığı Almanya’da artan yoğun tanıtım ve iş birliği atağına Mayıs’ta da devam edecek. Turkish Machinery markasıyla dünya vitrinine çıkan Maki DEVAMI...
Otomotiv Sanayii Derneği, 2026’nın İlk 4 Aylık Verilerini Açıkladı!
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2026 yılının ilk 4 aylık dönemine ilişkin verileri açıkladı. Geçen yılın aynı dönemine göre toplam üretim yüzde 3 gerileyerek 448 bin 428 adet olarak gerçekleşti. Ge& DEVAMI...
Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) 2026 yılının ilk 4 aylık dönemine ilişkin verileri açıkladı. Geçen yılın aynı dönemine göre toplam üretim yüzde 3 gerileyerek 448 bin 428 adet olarak gerçekleşti. Ge& DEVAMI...
MESS’ten İş Sağlığı ve Güvenliği Projeleriyle Tofaş’a 3 Ödül Birden
Türkiye’nin öncü otomotiv şirketi Tofaş, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki çalışmalarıyla ödüllendirilmeye devam ediyor. Bu kapsamda şirket, MESS’in bu yıl 10’uncusunu düzenlediği İ DEVAMI...
Türkiye’nin öncü otomotiv şirketi Tofaş, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki çalışmalarıyla ödüllendirilmeye devam ediyor. Bu kapsamda şirket, MESS’in bu yıl 10’uncusunu düzenlediği İ DEVAMI...
EuroBLECH 2026: Sac Metal Sektöründeki Yeniliklerinin Gerçek Hayattaki Uygulamalarıyla Buluştuğu Yer
EuroBLECH 2026, sac metal işleme sektörünü bir kez daha bir araya getirerek, modern üretimi şekillendiren teknolojilerin keşfedileceği özel bir ortam yaratıyor. Değer zincirinin tamamını kapsayan fuar, verimliliği, ha DEVAMI...
EuroBLECH 2026, sac metal işleme sektörünü bir kez daha bir araya getirerek, modern üretimi şekillendiren teknolojilerin keşfedileceği özel bir ortam yaratıyor. Değer zincirinin tamamını kapsayan fuar, verimliliği, ha DEVAMI...
Türk Makine Sanayi WIN EURASIA 2026’da Güç Gösterisine Hazırlanıyor
Türk makine sanayi, 2025 yılında küresel ekonomik dalgalanmalara rağmen değer bazlı ihracatta tarihi bir performans ortaya koyarken, sektör 2026 yılına temkinli ancak güçlü bir büyüme beklentisiyle ha DEVAMI...
Türk makine sanayi, 2025 yılında küresel ekonomik dalgalanmalara rağmen değer bazlı ihracatta tarihi bir performans ortaya koyarken, sektör 2026 yılına temkinli ancak güçlü bir büyüme beklentisiyle ha DEVAMI...
Türkiye’nin Otomotiv Satış Sonrası Üssü Automechanika Istanbul, Türkiye’nin Gücünü Uluslararası Arenada Gösteriyor
41,5 milyar doları aşan ihracat hacmiyle küresel değer zincirinin kritik aktörü olan Türk otomotiv endüstrisi, dijital dönüşümle yeni bir rekabet dönemine giriyor. Otomotiv Endüstrisi İhracat& DEVAMI...
41,5 milyar doları aşan ihracat hacmiyle küresel değer zincirinin kritik aktörü olan Türk otomotiv endüstrisi, dijital dönüşümle yeni bir rekabet dönemine giriyor. Otomotiv Endüstrisi İhracat& DEVAMI...
ESET’ten Ar-Ge ve Yapay Zekâ Destekli Siber Güvenliğe Dev Yatırım
Siber güvenlik alanında küresel bir lider olan ESET, Ar-Ge ekibini büyütmek için 40 milyon avroluk bir yatırım yapacağını duyurdu. Siber güvenliği ön planda tutan temel yapay zekâ modelleri, katmanlı DEVAMI...
Siber güvenlik alanında küresel bir lider olan ESET, Ar-Ge ekibini büyütmek için 40 milyon avroluk bir yatırım yapacağını duyurdu. Siber güvenliği ön planda tutan temel yapay zekâ modelleri, katmanlı DEVAMI...
Kazan ve Basınçlı Kap Zirvesi Türkiye’de ilk kez MAKİNA HANGAR’da Buluşacak
Hannover Messe Sodeks Fuarcılık ile Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Derneği (KBSD) iş birliği ve Makina Mühendisleri Odası (MMO) İstanbul Şubesi’nin katkılarıyla düzenlenen Kazan ve Basınçlı Kap Zirvesi &lsquo DEVAMI...
Hannover Messe Sodeks Fuarcılık ile Kazan ve Basınçlı Kap Sanayicileri Derneği (KBSD) iş birliği ve Makina Mühendisleri Odası (MMO) İstanbul Şubesi’nin katkılarıyla düzenlenen Kazan ve Basınçlı Kap Zirvesi &lsquo DEVAMI...
3. Boğaziçi Uluslararası Isıl İşlem Sempozyumu Yoğun Katılımla Tamamlandı
3. Boğaziçi Uluslararası Isıl İşlem Sempozyumu BHTS’2026, özel oturumları, teknik sunumları ve uluslararası konuşmacılarıyla sektöre önemli bir bilgi paylaşım platformu sundu. BHTS’2026 - 3. Boğazi&c DEVAMI...
3. Boğaziçi Uluslararası Isıl İşlem Sempozyumu BHTS’2026, özel oturumları, teknik sunumları ve uluslararası konuşmacılarıyla sektöre önemli bir bilgi paylaşım platformu sundu. BHTS’2026 - 3. Boğazi&c DEVAMI...
OSD’nin Yönetim Kurulu Başkanlığı’na Yeniden Cengiz Eroldu Seçildi!
Türkiye otomotiv sektörünün en köklü çatı kuruluşu Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), 51’inci Olağan Genel Kurulu’nu gerçekleştirdi. Genel Kurul’da 2022 yılında derneğin Yönetim Ku DEVAMI...
Türkiye otomotiv sektörünün en köklü çatı kuruluşu Otomotiv Sanayii Derneği (OSD), 51’inci Olağan Genel Kurulu’nu gerçekleştirdi. Genel Kurul’da 2022 yılında derneğin Yönetim Ku DEVAMI...
4. Ar-Ge Proje Pazarı ve 4. Komponent Tasarım Yarışması’nda büyük fırsat OİB, Projeleri Kuluçkaya Yatıracak, 1 milyon Liralık Ödülün Kapısını Açacak
Rüzgar Enerjisi İETT’de
SEYAD Yeni Adresinde
Nürnberg Messe 4.100 Katılımcı ve 121.000’in Üzerinde Ziyaretçiyi Her Yıl BT ve Elektronik Fuarın da Bir Araya Getiriyor
ProManage Corp. Japon Partneri ile Asya Pasifik’e Açılıyor
9. İnsan Yönetimi ve Dijital Dönüşüm Zirvesi Gerçekleşti
Endüstriyel Kaplama ve Yüzey İşlem Teknolojileri Buluşuyor!
EUROGUSS 2024 Fuarı için Ücretsiz Bilet
IVETS 2014 Sempozyumu


