Bordro, sınırları kanunlarla çok net çizilmiş olsa da KOBİ’leri en çok zorlayan durumlardan birisi olması itibariyle üzerinde de en çok durulması gereken konulardan biridir. Mevzuatlarda maaş bordrosu 657 devlet memurlarını, ücret bordroları ve ücret pusulası ise işçileri ilgilendirmektedir. 5510 sayılı Sigortalar Kanununun 102.maddesinde “İşverenler tarafından ibraz edilen aylık ücret tediye bordrosunda; işyerinin sicil numarası, bordronun ilişkin olduğu ay, sigortalının adı, soyadı, sigortalının sosyal güvenlik sicil numarası, ücret ödenen gün sayısı, sigortalının ücreti, ödenen ücret tutarı ve ücretin alındığına dair sigortalının imzasının bulunması zorunludur.” ifadesi yer almaktadır. 

 

Yine iş Kanunu kapsamında çalışanın bordrosunu/ücret pusulasını gördüğünü ve teslim aldığını ispat etme yükümlülüğü işverene aittir. Bu nedenle geleneksel süreçte bordrolar basıldıktan sonra şirketin farklı lokasyonlarına gönderilir, burada çalışanlara imzalatıldıktan sonra bir kopyası tekrar merkeze iletilir. Fakat çalışan sayısının fazla olduğu, özellikle de lokasyon ya da şube sayısının hayli fazla olduğu durumlarda bu durum ciddi bir iş yükü oluşturmaktadır. Ayrıca bordro geçmişinin takibi de önemlidir çünkü işe iade davalarında çalışanın davayı kazanması durumunda geriye dönük olarak fark bordrosu düzenlenmekte ve bunun için de geçmiş bordroların takibi zorunlu hale gelmektedir. Bu durumda imza alınmış dahi olsa bu nüshaların arşivlenmesi de ek bir başka yük oluşturmaktadır. Her zaman olduğu gibi ilerleyen teknoloji ile beraber hem bordroları otomatik olarak hatasız hesaplayan hem de bordro karşılığı alınan ıslak imzalı formları taratıp çalışanın sicil kartına dijital olarak iliştirebileceğimiz programlar bulunmaktadır.

 

102. maddenin devamında yer alan “Belirtilen unsurlardan herhangi birini ihtiva etmeyen ücret tediye bordroları geçerli sayılmaz ve her bir geçersiz ücret tediye bordrosu için aylık asgari ücretin yarısı tutarında, idari para cezası uygulanır. İbraz süresi geçirildikten sonra incelemeye sunulan ve tümünün veya bir bölümünün geçersiz olduğu tespit edilen defter ve belgeler yönünden, ayrıca geçersizlik fiilleri için idari para cezası uygulanmaz, sadece tutulan defter türü dikkate alınarak bu bendin (1), (2) ve (3) numaralı alt bentlerine göre idari para cezası uygulanır.” ifadeleri ile aslında işverenin sorumluluklarını yerine getirmediği durumlarda karılaşacağı cezalar da açıkça ifade edilmiştir.

 

Bu bilgiler doğrultusunda işverenin her ay çalışan sayısı kadar bordroyu ibraz etmesi ve karşılığında imza alması en kolay nasıl çözülebilir? Konuyla ilgili İK yazılım programları şifreli ve zipli dosyalar ile tamamen çalışana özel “E-mail bordro gönderimi” çözümü sunmakla beraber bu tip uygulamalarda çalışan kendi kullanıcı adı ve şifresini kullandığı için bilgi gizliliği korunabilmektedir. İşveren bu şekilde bordro teslimini garanti altına alsa da imza için yine mutabakat yapması gerekmektedir çünkü çalışanın kendisine e-mail yoluyla ibraz edilen bordroya yasal süre içerisinde itiraz hakkı bulunmaktadır. Fakat KEP  (Kayıtlı Elektronik Posta) uygulaması ile artık bordronun noter onaylı olarak gönderilmesi mümkün hale gelmiştir. KEP sistemi; gönderici ve alıcı kimlikleri, gönderi zamanı, teslim edilme zamanı, erişilme zamanı ve içerik bütünlüğünü kesin ve değiştirilemez olarak koruyarak, taraflardan herhangi birinin inkar edemeyeceği yasal bir delil olarak 20 yıl süreyle saklamaktadır. Ancak KEP üzerinden e-posta göndermek için e-İmzaya sahip olunmalıdır, e-İmzası olmayanlar sadece gelen e-postaları alabilmektedir. Bu nedenle KEP ile bordro gönderimi yapabilmeleri için firmaların çalışanlarına birer KEP adresi almaları gerekmektedir. Çalışanların ise bu postalara yanıt verebilmeleri için birer e-imzalarının olması gerekmektedir. 

 

Bordronun yanı sıra işvereni en çok zor durumda bırakan uygulamalardan bir diğeri ise teşvikler konusudur. Son dönemde yapılan mevzuat değişikliklerinde özellikle teşvikler konusunda önemli farklılıklar ortaya çıkmış ve teşvik hesaplama giderek daha zor bir hal almıştır. Bazı durumlarda işverenin teşviklerden faydalanması durumunda prim ödeme yükümlülüğü azalırken teşvik hesaplama çok zorlaşmış ve bu nedenle İK’da bunun için ayrı bir birim dahi kurulması önerilmektedir. Geçmişe yönelik faydalanması gerektiği halde faydalanmayan şirketler artık geçmişte alınmayan teşvikleri almaya başladı. Ancak bu noktada yukarıda bahsettiğimiz bordroların geçmişe yönelik saklanması konusu tekrar gündeme gelmektedir. Firmanın bunu hatasız bir program aracılığı ya da outsourcing hizmeti ile almasının işveren açısından sağladığı faydalar oldukça yüksektir. Çok hassas olması nedeniyle konuyla ilgili danışmanlık alınması elzemdir. Zira hatalı bir işlem ile gelecek bir yıllık teşvikler kaybedilebileceği gibi geçmiş kullanılan teşvikler de gecikme zammı ile geri alınabilmektedir. Bu nedenle sık karşılaşılan durumlardan biri de İK’nın hata yapmamak için teşviklerden en basiti olan %5 teşviğinden başka teşviki kullanmaması durumudur. Oysa hesaplama ile ilgili emin olunduktan sonra firmaya kazanç sağlayabilecek birçok teşvik bulunmaktadır. Bunun önüne geçebilmek ve İK’nın bordro tarafında işini tam yapmadığı şeklindeki söylentilerin asılsız olduğunu gösterebilmek için insan kaynaklarının mutlaka bordro ile ilgili sağlam bir program desteğine ihtiyacı vardır. Konuyla ilgili olarak POLDY İK Yazılımının 2018 itibariyle Türkiye’de ilk kez uygulanacak olan teşvikli bordro modülü ile bu olaya çok pratik bir çözüm getireceği müjdesini de buradan vermiş olalım.