Kalite herkesin sorumluluğundadır. Edwards Deming

 

1763 yılında James Watt’ın buhar makinesini bulmasından sonra neredeyse iki yüzyıl çok da fazla düşünülmeyen kalite kavramı II. Dünya Savaşını takip eden yıllardan itibaren büyük önem kazanmıştır. Bu durumun nedeni savaş sonrası koşullarda giderek artan talebin tüketimi daha da arttırması, üretimde makineleşmenin hızlanması, köyden kente göç edenlerin, kadınların ve çocukların iş hayatına katılması ve fabrikalaşmanın da başlamasıyla benzeri üretim faktörlerinin yarattığı rekabet ve maliyet baskısıdır. Sanayi devriminin başlangıcında çok da düşünülmeyen kalite anlayışı dördüncü sanayi devrimini tartıştığımız bugünlerde kontrol faaliyetlerinin ve standartlara uygun bir şekilde üretmenin çok ötesinde daha inovatif yaklaşımlarla daha insan odaklı, daha pazar odaklı ve daha müşteri odaklı olmaya başlamıştır. Toplam kalite yönetimi, tanım olarak, ürün ve hizmetleri sunanlarla bunları alanların beklentilerini yerine getirmeyi temel alan, çalışanların bilgilendirilmesini, yetkilendirilmesini ve takım çalışmalarıyla bütün süreçlerin iyileştirilmesini hedefleyen bir yönetim felsefesidir.

 

Toplam kalite felsefenin uygulanmasında en önemli engel bu konuya üst yönetimin destek vermemesidir. Japonya’da toplam kalite yönetimine katkıda bulunan liderlerin başında gelen, kalite çemberleri ve neden-sonuç diyagramı (Balık Kılçığı Diyagramı ya da Ishikawa Diyagramı) gibi kalite çalışmalarına büyük katkısı olan Kaoru Ishikawa’nın bir sözü çok çarpıcıdır: “Eğer üst yönetimin önderliği yoksa, toplam kalite yönetimini uygulamaktan vazgeçin.”

 

Bu önemli noktanın altını çizdikten sonra toplam kalite felsefesinin uygulanmasındaki en önemli engelleri ana başlıklar halinde şöyle sıralayabiliriz:

 

• Üst yönetimin desteğinin olmaması

• Üretim ve hizmet süreçlerinin yönetim sistemi ve kurumsal politikalarla bütünleştirilememesi

• Kalitede insan boyutunun öneminin göz ardı edilmesi

• Kalite bilincinin en alt çalışana kadar ulaştırılamaması

• Çalışanların motivasyonunun yeterince yüksek olmaması

• Eğitim ve öğrenmenin sürekli olmaması

• Çalışanlara yeterince inisiyatif kullandırılmaması

• Organizasyon kültürünü bir türlü değiştirememek

 

Toplam Kalite Yönetiminin Temel İlkeleri

Toplam kalitenin yönetiminin bazı temel taşları ve mutlaka uygulanması gereken bazı temel ilkeleri vardır. Bütünsel bir yaklaşım izleyerek, organizasyonun her kademesinde ve süreçlerin her aşamasında aşağıda verilen bu ilkeleri göz önüne almak gerekir.

 

• Müşteri Odaklılık

• Liderlik ve Üst Yönetimin Bağlılığı

• Tüm Çalışanların Katılımı ve iletişim

• Süreç Yaklaşımı

• Yönetimde Sistem Yaklaşımı

• Sürekli İyileştirme (Kaizen)

• Delile ve Verilere Dayanan Yönetim

• Tüm Paydaşlarla ve Toplumla İlişkilerin Yönetimi

 

Bir Yönetim Yaklaşımı Olarak Toplam Kalite Yönetimi

Toplam kalite yönetimi bir yandan klasik yönetim kuramlarının rasyonel düşünceyi esas aldığı verimlilik, etkinlik, verilere dayanma, sonuç odaklı olma gibi ilkeleri esas alırken bir yandan da insanı organizasyonun merkezine alan neo-klasik yönetim kuramlarından yararlanmıştır. Daha da ötesi sistem yaklaşımı ile daha bütünsel bir bakış açısı yakalamış ve bütün bunların üzerinde müşteri odaklılık, süreç yönetimi, insana ve çevreye saygı ve kurumsal sosyal sorumluluk gibi modern yönetim ilkelerine ve post-modern organizasyon yaklaşımlarına da kucak açmıştır. Bu açıdan toplam kalite yönetiminin, tüm yönetim yaklaşımlarının tarihsel sürecinin bir sentezi ile oluştuğunu düşünebiliriz. Zaman içinde değişim mühendisliği, yalın üretim, altın sigma gibi teknikler gelişse de işin felsefesi toplam kalite yönetimi olmaya devam edecektir.

 

Toplam kalite yönetimi aslında yeni olmayan bazı kavramlar üzerine kurulmuştur. Ama kesinlikle teorik bir yaklaşım değildir. Örneğin, klasik yönetim yaklaşımından farklı olarak bu yaklaşımda liderlik her kademeye yayılmıştır. Çalışanların karar verme yetkisi arttırılmıştır. Kendi kendini yöneten takımlar operasyonel konularda oldukça etkindir. Sürekli iyileşme ilkesi ile organizasyonun tüm bireyleri aynı hedef ve amaç doğrultusunda çalışır.

 

Toplam kalite yönetimi yaklaşımında süreç yönetimi esastır. Departmanlar arası duvarlar yıkılmıştır. Amaç müşteri siparişlerini zaman kaybetmeden uygun standartlarla yerine getirmektir. Toplam kalitenin temelinde insan farklılıklarının dikkate alınıp onların enerjilerinden maksimum düzeyde faydalanma anlayışı yatar.

 

Çalışanlar kendi iradelerini, akıllarını, düşünce özgürlüğünü ekip içinde ve kurumsal amaçlara paralel doğrultuda geliştirdiklerinde başarı gelir. Çalışanların farklılıkları dikkate alınarak işletme amaçları doğrultusunda yönlendirildiğinde her insan kendi potansiyelini maksimize eder.

 

Son söz: Toplam kalite yarışında lider olabilmenin en önemli şartı, organizasyonun tüm unsurlarının ortak bir hedef doğrultusunda yüreğini ortaya koyması, aklını kullanması ve çabalarını senkronize edebilmesidir.