Doğrudan başlayalım: Bu defa otomotivin krizi, Avrupa merkezli bir kriz. Uzakdoğu’da bir kriz yok. Hindistan’da da yok. Amerika’da Avrupa gibi yok. 

Döngüsel krizler
Otomotiv, her on yılda bir genel ekonomik dalgalanmaya paralel hep daralır ve sonra büyür. Kayda değer büyüklükteki üretici ülkeleri, teğet geçtiği olsa da uğramamazlık etmez. Kriz globaldir ve tüm pazarları öyle yada böyle etkiler. Nedeni kâr hadlerinin düşmesidir, rekabetin “yıkıcı” yada “sağaltıcı” etkisi devreye girmişidir, nereden baktığınıza bağlı. Bu sayede pazardaki bazı “zayıf” oyuncular kaybolur, batar yada el değiştirir, rekabet “düzene girer” yada tekelleşme güçlenir ve kâr hadleri yeniden artarak büyüme evresine geçilir.  Ancak bu defaki kriz, global dünyamızda Avrupa merkezli ki kapitalizmin doğası gereği yukarda tanımlanan yenilenmesini sağlayan mekanizmanın doğal sonucu değil.

Teknolojik kriz mi
İçten yanmalı motorların devri bitti, yaşasın e-mobilite, krizi mi bu? Avrupa çevreci olmaya çalışırken, dünyayı kurtarmaya çalışırken, kendi başına mı ördü bu çorabı? Yeterince gelişmemiş bir teknolojiye alan açıp, kendi yarattığı boşluğa mı düştü? Kararsız kaldığı, daha doğrusu mevcut devasa yatırımlarının üzerini bir kalemde çizemediği için ne pil teknolojisinde ne de aktarma organlarında hatta ve hatta yapısal parçalarda geride mi kaldı? Yatırım yapmakta gecikti yada yapmadı. Dünyanın otomotiv lideri Alman otomotiv sanayi kararsızlığının kurbanı mı oldu? 

Yada öteki yakadan bakarsak, atı alan Üsküdar’ı geçti, Asya’ya uzandı ama Uzak Asya’ya… Çip krizinde yüzleşildiği üzere teknolojik ürünler Çin’den geliyor. Bu durum, teknolojinin oradan geldiği anlamına gelmese de rahatlıkla diyebiliriz ki: Yenilikçi ürünler artık Uzak Doğu’da üretiliyor.  Ve yatırımlar da orada cengaverce yapılabiliyor: Karar alma süreci bir kişinin iki dudağı arasında orada; profesyonel yönetici detaycılığı-verimsiz toplantı-prezentasyon şeytan üçgeni henüz oraya egemen olamadı. Bu yüzden Çin önderliğinde Uzak Doğu inisiyatifi e-mobiliti teknolojisinde, digitalleşme ile birleştirip ele geçirdi. Bu mu? 

Pazarın kayması
Bir olasılık daha var… Pazar artık Çin! Evet, otomotiv pazarının ekseni Avrupa’dan Doğu’ya, Uzak Doğu’ya kaydı. Avrupalı üreticiler, artık Uzak Doğu pazarı için üretim, tasarım yapmalı. Çin devletinin regülasyonları var, oldukça da ağır ve farklı e-araçlarda. Üstelik, malum Doğu demek keyfiyet demek, yani bir günde yasanın, genelgenin, kuralların birilerine göre değiştirilebilmesi demek… Avrupa, hangi regülasyona göre üretim yapacağına karar verene kadar, değişen koşullara nasıl ayak uyduracak? Beklemek bu pazarı kaybetmek demek. Hele hele artık “yerli” üreticiyi koruma eğilimi güçlenirken, Çin devleti her gün yeni kurallar getirebilir. 

Tersinden bakacak olursak, daha emekleme döneminde olan Çin otomotiv üreticileri Avrupa’yı hızlıca işgal edecek. Avrupa, Çin pazarında hakim olamazken, kendi pazarını dahi önemli ölçüde Uzak Doğu ve Amerikalı üreticilere kaptıracak, kaptırıyor. Kaptırdı, demek için erken olsa da. Avrupa siparişlerindeki düşüşün temel nedeni bu. 

Geri dönüş
Pek teknisist bir beklenti gibi görünecek ama: Hidrojen! Avrupa hidrojene umut kapısı olmanın ötesinde gerçekçi yatırımlarla çok hızlı sonuç alacak olursa yeniden liderliği ele geçirecektir. Yoksa siyasi ve daha çok askeri çözümlere kalır iş ki yeterince kaçmış huzuru uzun süre kimse bulamaz.