Kriz var mı yok mu tartışmalarıyla geçen zorlu bir yılı daha geride bıraktık. 2008-2009 yıllarında yaşanan küresel krizde Türkiye ekonomisinin küçülme oranı %4 dolayındadır. Bu küçülme, Türkiye ekonomisinin eninde sonunda kendi krizini yaşayacağının bir erken uyarısı gibiydi. Teğet geçen krizin bile ekonomiyi bu denli etkilediği dikkate alındığında, Türkiye ekonomisinin kendi krizinin ne gibi sonuçlara yol açacağını düşünmek, ekonomistler kadar işadamlarının da uykuları kaçırmaktaydı ki korktuğumuz başımıza geldi. 2018 yılının özellikle ikinci çeyreğinden itibaren ekonomik daralma giderek artmaktadır. Mart sonrası PMI (imalat sanayi satın alma yöneticisi endeksi) verilerinde imalat sanayinin hızla daraldığı görülmektedir. 50’nin altındaki değerin daralma anlamına geldiği PMI endeksi, Mart 2018’den Ocak 2019’a kadar, 50 eşik değerinin hep altında kalmıştır.

Kalıp sektörü %70 oranında otomotiv sektörüne hizmet etmektedir. Otomotiv Distribütörleri Derneği'nden (ODD) yapılan açıklamaya göre, Türkiye'de otomobil ve hafif ticari araç satışları, 2018'de geçen yıla kıyasla yüzde 34 azalmıştır. Bu durum, en önemli müşterisi otomotiv olan kalıpçılık endüstrisini de doğal olarak etkilemektedir. Ancak bildiğiniz üzere otomotiv sektöründe yeni bir araç projesi için 5-6 yıl önceden çalışmalar başlamakta, aracın piyasaya çıkmasından 1-2 yıl önce de kalıp tasarım ve üretim çalışmaları tamamlanmaktadır. Haliyle araç satışlarındaki kısa dönemli dalgalanmaların kalıp sektörünü anında etki etmesi söz konusu değildir. Uzun süreli krizler dolayısıyla yeni araç projelerinin iptali söz konusu olursa o zaman işler sadece kalıpçılar için değil hepimiz için kötüleşecektir.

Sektörümüz 2018 yılında, Euro bazında % 5 gibi bir artışla yaklaşık 610 Milyon Euro tutarında bir dış ticaret hacmine ulaşmıştır.

Günümüzde Türkiye önemli bir değişimin eşiğindedir. Bunun nedeni, Türkiye ekonomisinin 2013 yılından beri, küresel şartlar gereği bir yapısal değişim içine girmek zorunda kalmasıdır.

Bu yapısal değişimin, ekonomik, siyasal ve toplumsal sonuçlarının ortaya çıkabilmesi ise, bir ekonomik krizin yaşanıp yaşanmamasına bağlıdır. Bu bağlamda 2018 krizi, sadece ekonomik sorunların ağırlaştığı ve kısa süreli yaşanacak bir ekonomik daralma olarak kalmayabilir.

Kalıp sektörü olarak, nitelikli insan kaynağı eksikliğinin yarattığı büyük sorunun yanı sıra, olumsuz etkilendiğimiz diğer önemli sorun ise dengesiz iş yükü olmaktadır.

Dengesiz iş yükü, hele ki yeterli insan kaynağının olmadığı sektörümüzde, işlerin az olduğu dönemlerde, mevcut personelin muhafaza edilmesini daha da zorlaştırmaktadır.

UKUB olarak, kalıpçılarımızın iş yüklerini dengeleyebilecekleri, mevcut CAD/CAM/CAE, talaşlı imalat bilgi ve tecrübelerini doğrudan kullanabilecekleri, katma değeri ve iş potansiyeli oldukça yüksek olan, alternatif sektörleri belirlemek üzere çalışmalar yaptık.

2019 yılı ortalarına kadar, otomotivde yeni bir proje olmadığını dikkate alacak olursak, kalıpçılarımızın boş geçecek bu dönemi ve bilahare yaşanacak benzer boşlukları doldurabilecekleri başka sektörlere de yönelmeleri, oldukça faydalı olacak kanaatindeyiz.

Riski dağıtmak adına, birbiriyle çok fazla etkileşim içinde olmayan farklı sektörlere yönelmek, her oluşum için akılcı bir yaklaşımdır. Mümkünse, benzer süreçlere dayalı, benzer bilgi ve tecrübe gerektiren, yerel ve küresel dinamiklere karşı farklı tepkileri olan, sadece standartları birbirinden farklı olan iş alanlarının seçilmesi, hızlı adaptasyon, hızlı fayda ve kazanç sağlama adına, tercih edilmelidir.

Biz bu düşünceyle, kalıpçılarımızın, katma değeri ve iş potansiyeli oldukça yüksek olan, yeni bir faaliyet alanı geliştirmelerini sağlamak amacıyla, havacılık ve savunma sanayi sektörünü hedef sektör olarak belirledik.

Şunu özellikle belirtmemde fayda var, hiçbirimiz kalıpçılıktan vazgeçmiş değiliz. Biraz önce bahsettiğim çalıştayları düzenlememizin asıl nedeni de, 2019 yılından itibaren devreye alınacak yeni araç projeleri ile ortaya çıkacak olan yoğun kalıp talebine karşı, sektörümüzün hazırlıklı olmasını sağlamaktı.

Birlik olarak, sektörümüzün bu projelerden daha çok iş almasını sağlamak, her zaman, önceliğimizdir.

Yeni araç projelerinin hayata geçeceği 2019 yılını takip eden 3-4 yıl, kalıpçılarımız için oldukça bereketli geçecek, bu kesin. Fakat her büyük projede olduğu gibi, yine birçok kalıbın yurtdışından tedarik edilme ihtimal ve tehlikesi, maalesef yine var.

Çalıştaylar kapsamında bir de SWOT analizi yaptık. Bu analizdeki gelişmeye açık yönler ve tehditler üzerine hep birlikte yoğunlaşıp, önümüzdeki zorlu 1-1.5 yılı iyi değerlendirebilirsek, bu projelerden olabildiğince çok kalıbın Türkiye’de yapılmasını sağlayabilir ve krizi gerçekten fırsata dönüştürebiliriz düşüncesindeyim.

2019 yılı ülkemiz için zor geçecek. Her koşulda, ekonomik yapısal değişim sürecinin başarıyla tamamlanacağına dair inancımız tamdır. Her değişim sancılıdır, hepimiz bunun bilincinde olmalıyız. Bu sıkıntılı süreci, umarım ki hep birlikte, en az hasarla ve daha da güçlenerek atlatır, Türkiye Cumhuriyeti’nin 100. Kuruluş yıldönümü olan 2023 yılına kadar ülkemizi her alanda daha yüksek bir seviyeye taşıyabiliriz.

Şamil ÖZOĞUL
UKUB Yönetim Kurulu Başkanı