Mevcut uygulamada meslek lisesi diploması, kalfalık ve ustalık belgesi eğitim sisteminin başarı kriteri olarak kabul edilmiş, sisteme giren hemen herkesin bu belgelere sahip olması ile “nicelik” elde edilmiş ancak “nitelik” sağlanamamıştır.

 

Mesleki ve teknik orta öğretim sisteminden genellikle “vasıfsız” şekilde mezun olan bu kesime, nitelikli mal ve hizmet üretimi hedefleyen kalıpçılık gibi sektörler haliyle ilgi göstermemektedir. Mezunlar çoğunlukla branş dışı alanlarda asgari ücret ile değerlendirilmekte, eksiklikleri şirket içi eğitimler ile tamamlanabilen çok az kısmı iş bulabilmektedir.

 

Bu iş gücü profili ile, katma değer sağlayacak ürün tasarımı bir şekilde gerçekleştirilebilse dahi sonrasında imalatının sağlanması mümkün olmayacaktır.

 

Üretim toplumundan hızla tüketim toplumuna dönüştüğümüz son yıllarda hep ticaret ön planda tutuldu. Şu bir gerçek ki tasarladığınız, ürettiğiniz bir ürünü pazarlayıp satamadıktan sonra hiçbir değeri yoktur. Ancak ticaret marifetini her türlü tasarım ve üretim kabiliyet ve kapasitesinin üzerinde tutan bir anlayış ülkemizi büyük bir hızla üretimden uzaklaştırmış ve tüketim toplumu haline dönüştürmüştür.

 

Mesleki eğitim veren mükemmel okullar kurabilsek de gençlerimizi bu alanlara yönlendirmemiz daha önemli ve öncelikli bir görevdir. Ticaret yaparak kolay para kazanmanın hayalini kuran gençlerimizi, yanlış eğitim politikalarının da olumsuz etkisiyle kapıldıkları “üniversite mezunu” saplantısından kurtarmalı, onlara ülkemizin geleceği için mesleki eğitimin önemini anlatmalıyız.

 

Bunu sağladıktan sonra sistem hatalarını düzeltmek birkaç akıllı insan için kolay bir süreçtir.

 

Piyasanın ihtiyaç duyduğu nitelikte insan kaynağı yetiştirmek için, mesleki ve teknik eğitim alan öğrencilerin stajlarının zorunlu hale getirilmesi gerekmektedir. Uygulama esaslı meslek eğitiminin verimliliği pratik uygulaması olmayan eğitime göre her zaman daha yüksektir.

 

Bu bağlamda, uzun süreli özel sektör stajı zorunlu hale getirilmelidir. Mesleki eğitime başlanan ilk yılda teorik bir eğitim görülmesi, yaz dönemi boyunca öğrencinin öğrendiklerini uygulayabileceği bir firmada stajyer olması ve diğer kalan iki yıl boyunca okulunda gördüğü derslerin yan sıra haftanın en az 2 günü de yine staj yaptığı firmada öğrendiklerini uygulamasıdır. Öğrencinin öğrenme döneminde staj yaptığı firmada sürekli olarak tekrara dayalı işler yapmasının engellenmesi de son derece önemli bir konudur. Uygulamaya konulabilecek bu yöntemler sayesinde eğitim programının güncel olmaması sorunu da ortadan kalkacaktır.

 

Okullarda uygulanan eğitim programlarının geliştirilmesinde bölgesel ve yerel ihtiyaçların belirlenmesi ve programların gerçek iş hayatının ihtiyaçlarını gözeten bir anlayışla geliştirilmesi benimsenmelidir. Eğitim programlarının geliştirilmesinde ulusal ve uluslararası standartlar esas alınmalıdır.

 

Tüm bunların gerçekleşebilmesi, çalışma sürekliliğinin sağlanmasına bağlıdır. Öğrencinin mezuniyet belgesi alabilmesi için teorik ve pratik sınavlarda başarılı olması haricinde aynı firmada uzun süreli stajını da başarıyla tamamlamış olması şartı aranmalıdır.

 

Diploma ve mesleki yeterlilik belgesi haricinde, aynı işletmede en az 3 yıl çalıştığı takdirde girebileceği ve başarılı olursa alabileceği, gerçek niteliklere dayalı bir “ustalık belgesi” de mesleki standartlara eklenmelidir. Bu sayede hem öğrencilerin aynı firmada uzun süre çalışarak derinlemesine uzmanlaşmaları sağlanacak hem de mesleki anlamda nitelik seviyesi git gide yükselecektir.

 

Neredeyse her ay yeni bir üniversitenin açıldığı ülkemizde herkes lisans hatta yüksek lisans diploma sahibi olurken ne yazık ki çok az gencimiz bir “meslek” sahibi olabilmekte ve iş bulabilmektedir.

Sistem, yeterlilik, kabiliyet ve nitelik gözetmeksizin herkesi üniversite diploması almaya teşvik etmektedir.

 

 Sonuç olarak, kendisinin, ailesinin ve ülkesinin verdiği emeğin karşılığını hiçbir zaman kazandırmayacak olan değersiz diplomalara sahip milyonlarca işsizden meydan gelen kayıp bir nesil yetişmektedir.

 

Türkiye’yi 2023 hedeflerine ulaştırmak ise bu eğitim sistemi ile üretim sanayisinin gelişmesi bir yana mevcut kapasitesini koruması dahi mümkün değildir.

 

Ticaret sınırlarının kalktığı dünyamızda bir ülkenin ekonomik gelişmişlik düzeyi doğrudan rekabet gücü ile bağlantılıdır. Rekabet gücünün artırılması ise insan kaynaklarına ve alt yapı sistemlerine yapılan yatırımlar ile gerçekleşecektir. Ancak bu şekilde istihdam yaratan bir ekonomik büyümeye kavuşulacak ve ekonomik büyüklük, adaletli bir gelir dağılımı sayesinde ekonomik gelişmişliğe dönüşecektir. Bu sayede rekabet avantajı, kişilere yeni iş olanakları olarak geri dönecektir.

 

Tüm bunların gerçekleşebilmesi için gereken, insan kaynaklarına yatırım yaparken, çağın gereklerine uygun bilgi tabanlı ve takım içerisinde çalışabilen, yeni teknolojileri işinde kullanabilen, birkaç alanda derinlemesine uzmanlaşmış ara eleman yetiştirilmesidir. Ancak bu şekilde ülkemizin sürekli övündüğü dinamiklerinden olan genç insan kaynağının işsizliğine çözüm bulunacak ve sonucunda ekonomik büyüme sağlanabilecektir.

 

 

Şamil ÖZOĞUL

UKUB Yönetim Kurulu Başkanı